Sektor leśno-drzewny stanowi jeden z najważniejszych filarów gospodarki europejskiej oraz krajowej. Najnowsze dane i analizy zaprezentowane w ramach opracowania przygotowanego przez Tomasza Muszyńskiego Przewodniczącego Krajowej Sekcji Drzewiarzy rzucają światło na aktualną sytuację branży, kluczowe wyzwania strukturalne oraz postulaty niezbędne do obrony miejsc pracy i konkurencyjności przemysłu.
Sektor leśno-drzewny w liczbach: Europa i Polska.
Przemysł drzewny to nie tylko potężna gałąź wytwórcza, ale przede wszystkim setki tysięcy miejsc pracy i stabilność gospodarcza całych regionów.
- Skala europejska: W sektorze leśno-drzewnym w całej Europie zatrudnionych jest ponad 3,6 mln osób, a działalność prowadzi ponad 400 tys. przedsiębiorstw (ze szczególnym uwzględnieniem strategicznego regionu 8 krajów basenu Morza Bałtyckiego).
- Polska jako lider rynku:
- Polska zajmuje 1 pozycję wśród eksporterów mebli w Europie (oraz największego producenta mebli w Europie Środkowej), z rocznym eksportem sięgającym 16 mld €.
- Sektor w Polsce generuje około 5% polskiego PKB i daje zatrudnienie dla ok. 400 tys. pracowników.
- Polska jest również europejskim liderem w produkcji okien, drzwi oraz stolarki budowlanej, skupiając zarówno krajowych czempionów, jak i międzynarodowe grupy przemysłowe.
Kluczowe wyzwania branży.
Mimo silnej pozycji rynkowej, sektor mierzy się z licznymi barierami, które stawiają pod znakiem zapytania jego dalszą konkurencyjność:
- Wysokie koszty energii: Drastyczny wzrost cen energii obciąża zakłady produkcyjne i obniża ich zdolność do konkurowania na rynku globalnym.
- Ograniczony dostęp do surowca: Unijne regulacje środowiskowe i restrykcje wprowadzają bariery w pozyskiwaniu drewna.
- Kryzys kadrowy i starzenie się kadr:
- Ponad 35% pracowników sektora przekroczyło 50. rok życia, przy jednoczesnym braku dostatecznego napływu młodych kadr oraz niedoborze specjalistów (np. operatorów CNC, techników, inżynierów).
- Konieczność wdrożenia zasady „Równa płaca za równą pracę” – rosnący udział pracowników migrujących (spoza UE) wymaga jasnych standardów płacowych i socjalnych, aby zapobiec presji na obniżanie wynagrodzeń w całym sektorze.
- Globalna konkurencja: Presja ze strony producentów z Azji oraz krajów o niższych kosztach wytwarzania.
Zielona i sprawiedliwa transformacja.
W opracowaniu Przewodniczącego Krajowej Sekcji Drzewiarzy mocno podkreślono, że transformacja ekologiczna musi chronić zarówno klimat, jak i miejsca pracy – nie można osiągać celów środowiskowych kosztem pracowników i likwidacji przemysłu.
- Drewno jako surowiec przyszłości: Drewno jest odnawialnym surowcem i naturalnym magazynem CO₂. Produkty drewniane magazynują węgiel przez dekady, zastępując materiały o wysokim śladzie węglowym.
- Gospodarka Obiegu Zamkniętego (GOZ): Pełne wykorzystanie biomasy, zagospodarowanie odpadów produkcyjnych oraz produkcja bioenergii z odpadów tartacznych to fundamenty nowoczesnej biogospodarki.
- Ewolucja, nie rewolucja: Zmiany regulacyjne muszą być wprowadzane stopniowo, z zapewnieniem odpowiednich programów wsparcia dla pracowników i inwestycji w innowacje.
Postulaty i stanowisko sektora.
Aby zabezpieczyć przyszłość branży drzewnej w Polsce oraz w krajach partnerskich (m.in. na Litwie, Łotwie, w Estonii, Finlandii, Szwecji i Rumunii), sformułowano 4 kluczowe postulaty:
- Tania i stabilna energia: Wprowadzenie dedykowanych taryf dla przemysłu energochłonnego oraz wsparcie w transformacji energetycznej zakładów.
- Zapewnienie dostępu do drewna: Rewizja ograniczających regulacji UE i stawianie na zrównoważone plany urządzenia lasu.
- Inwestycje i rozwój: Przeznaczenie funduszy UE na modernizację, cyfryzację oraz badania i rozwój (B+R) w sektorze.
- Partnerstwo i Dialog Społeczny: Realny udział związków zawodowych i organizacji pracodawców w kształtowaniu polityki przemysłowej UE.
